Hướng giải quyết nhân văn vụ tranh chấp đất "gần 9 năm không thể thi hành án"

(Baohatinh.vn) - Dù đã có bản án của tòa án, vụ tranh chấp đất ở xã Hương Xuân (Hà Tĩnh) sau gần 9 năm vẫn không thể thi hành án thì nay, với sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền các cấp, 2 gia đình đã "tìm được tiếng nói chung" để giải quyết hợp tình, hợp lý.

Ngay sau kỳ nghỉ Tết Dương lịch, vợ chồng ông Nguyễn Văn Phương (SN 1965) - bà Nguyễn Thị Phúc (SN 1966), trú thôn Tân Phú, xã Hương Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, bắt tay vào việc thu dọn đồ đạc để di dời ngôi nhà cấp 4 sang vị trí đã được phân chia trên mảnh đất có diện tích hơn 1.800m² nằm ngay đường tỉnh 553 (tỉnh lộ 17 cũ) khi trước đó còn xảy ra tranh chấp.

Quá trình thu dọn đồ đạc, tài sản và di dời nhà, ngoài sự hỗ trợ của bà con hàng xóm, ông Phương - bà Phúc còn nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của vợ chồng ông Lê Hữu Tân (SN 1971), bà Nguyễn Thị Cúc (SN 1970, thôn Phú Hương 2, xã Hương Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) – được ủy quyền của bà Lê Thị Khuyên (SN 1957, trú tỉnh Gia Lai) trong vụ tranh chấp mảnh đất diện tích hơn 1.800m².

Nhìn cách vợ chồng ông Phương - bà Phúc với vợ chồng ông Tân - bà Cúc trò chuyện vui vẻ, ít ai biết được rằng, trước đó không lâu, giữa 2 gia đình này có mâu thuẫn về đất đai tưởng chừng như không thể giải quyết, đã “đưa nhau ra tòa”.

Ông Lê Hữu Tân cho hay: Năm 1983, gia đình bà Lê Thị Khuyên (SN 1957, trú tỉnh Gia Lai) được cấp một miếng đất có diện tích hơn 1.800m² tại thôn Tân Phúc, xã Hương Xuân, huyện Hương Khê cũ, nay là xã Hương Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Gia đình bà Khuyên đã làm nhà ở cùng các công trình, trồng cây lâu năm trên diện tích đất nói trên.

Cuối năm 1993, gia đình bà Khuyên vào tỉnh Gia Lai làm ăn, gửi mảnh đất này cho ông Lê Hữu Tân (em chồng bà Khuyên) và mẹ chồng trông coi, quản lý. Do không thể thường xuyên coi quản được, ông Tân sau đó đã tháo gỡ nhà của bà Khuyên đưa về dựng tại khu đất của gia đình.

Năm 1996, vợ chồng ông Nguyễn Văn Phương đã đến dựng nhà trên đất của bà Khuyên.

Theo lời ông Tân, khi biết chuyện, ông có đến can ngăn, không cho dựng nhà nhưng ông Phương không nghe, trong khi bà Khuyên do hoàn cảnh gia đình, không thể về được.

Năm 2013, bà Lê Thị Khuyên trở về để tôn tạo vườn, nhà, thấy gia đình ông Phương đã ở trên đất của mình nên làm đơn khiếu nại lên chính quyền địa phương. Hai bên hòa giải bất thành, vụ việc được chuyển lên cấp huyện (cũ) để được giải quyết.

Bà Lê Thị Khuyên sau đó có đơn khởi kiện vợ chồng ông Phương tới TAND huyện Hương Khê (cũ).

Năm 2017, qua các phiên xét xử, TAND huyện Hương Khê (cũ) chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn - bà Lê Thị Khuyên, giao cho gia đình bà được quyền sử dụng mảnh đất diện tích hơn 1.800m² tại thôn Tân Phú, xã Hương Xuân. Đồng thời, buộc gia đình ông Nguyễn Văn Phương phải di dời toàn bộ các tài sản có trên đất thửa đất, trả lại mặt bằng cho nguyên đơn trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày án phát sinh hiệu lực pháp luật.

Cục Thi hành án dân sự tỉnh - nay là Thi hành án dân sự tỉnh sau đó đã ban hành các quyết định thi hành án. Tuy nhiên, người phải thi hành án – ông Nguyễn Văn Phương - không đồng thuận với bản án của tòa và quyết định thi hành án, có đơn gửi VKSND, TAND cấp cao đề nghị xem xét lại bản án.

Dù TAND cấp cao đã có trả lời khẳng định bản án của TAND huyện Hương Khê (cũ) chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Khuyên, buộc gia đình ông Phương - bà Phúc phải di dời toàn bộ tài sản trên đất để trả lại đất, là có cơ sở. Thế nhưng, qua nhiều năm, việc thi hành án không thể thực hiện, dù cơ quan, đơn vị chức năng đã gặp gỡ, trao đổi, tuyên truyền với các bên.

Quyền Trưởng Thi hành án dân sự tỉnh Trương Công Hoàng cho hay: Gia đình ông Phương - bà Phúc đã sinh sống trên mảnh đất ở thôn Tân Phúc, xã Hương Xuân gần 30 năm nên việc buộc họ phải dời dọn nhà cửa, giao lại đất là việc không dễ, gia đình bất hợp tác. Một số cơ quan chức năng cũng có các ý kiến khác nhau, không đồng thuận trong việc tổ chức thi hành án. Điều này khiến vụ việc càng kéo dài.

Nắm bắt vụ việc từ công tác tiếp dân định kỳ, các đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành cấp tỉnh phối hợp với xã Hương Xuân tiến hành rà soát, xem xét toàn bộ sự việc và tăng cường tuyên truyền, vận động, trao đổi tư tưởng, mong muốn của 2 bên để có hướng tháo gỡ, giải quyết vụ việc hợp tình, hợp lý.

Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh, đơn vị liên quan, cấp ủy, chính quyền địa phương đã thành lập tổ công tác để làm việc với các bên đương sự tự nguyện thi hành án hoặc thỏa thuận phương án giải quyết phù hợp.

Ông Trần Văn Thị - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Xuân cho hay: Thời gian qua, nhất là từ khi vận hành chính địa phương 2 cấp, xã, thôn đã phối hợp với Viện kiểm sát và Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4 cùng các đơn vị có liên quan tổ chức rất nhiều cuộc làm việc với vợ chồng ông Phương - bà Phúc và hộ ông Lê Hữu Tân để đưa ra các giải pháp thỏa thuận thi hành án dân sự.

“Nhiều phương án được đưa ra, ban đầu, 2 bên vẫn nhất quyết giữ quan điểm, không bên nào chịu nhường. Các ngành chức năng đã phân tích việc “được - mất” của từng vấn đề, từng nội dung trong vụ việc cho 2 bên đương sự nắm bắt. Trường hợp vẫn không thể thỏa thuận, sẽ phải triển khai việc cưỡng chế thi hành án”, ông Trần Văn Thị nói.

Từ sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan, đơn vị liên quan và cấp ủy, chính quyền địa phương với tinh thần làm việc “mưa dầm thấm lâu”, cuối cùng, bà Lê Thị Khuyên và gia đình ông Nguyễn Văn Phương - bà Nguyễn Thị Phúc cũng đồng thuận, “tìm được tiếng nói chung” trong vụ tranh chấp đất mà không phải tiến hành việc cưỡng chế.

Theo đó, trên mảnh đất hơn 1.800m², hộ bà Lê Thị Khuyên “cắt lại” cho vợ chồng ông Phương - bà Phúc phần diện tích 487,8m²; vợ chồng ông Phương - bà Phúc đồng thuận giao lại phần diện tích 1.329m² cho bà Lê Thị Khuyên.

Phó Chủ tịch UBND xã Hương Xuân nhìn nhận, với cách giải quyết như vậy, vợ chồng ông Phương - bà Phúc chỉ phải dời dọn lại một phần nhà cửa, tiếp tục được ở trên phần đất đã gắn bó gần 30 năm nay, trong khi quyền lợi của bà Lê Thị Khuyên cơ bản vẫn được đảm bảo.

Ông Trương Công Hoàng - Quyền Trưởng Thi hành án dân sự tỉnh cho rằng, việc 2 gia đình tự thỏa thuận được với nhau thay vì phải thi hành án là giải pháp hợp tình, hợp lý, nhận được sự đồng thuận cao giữa 2 bên và người dân địa phương. Việc không phải tổ chức cưỡng chế cũng góp phần vun đắp tình làng nghĩa xóm, đảm bảo được tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.

Đặc biệt, qua vụ việc cho thấy, với chỉ đạo quyết liệt từ tỉnh, sự phối hợp giữa các đơn vị chức năng và đồng thuận của người dân, một vụ việc dù có khó, kéo dài nhiều năm vẫn có thể được giải quyết hợp tình, hợp lý.