Trong chuyến công tác tại Trung Quốc từ ngày 17-20/11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Tuần lễ Cấp cao APEC lần thứ 33 tại Thâm Quyến và có các hoạt động song phương. Chuyến đi diễn ra khi Việt Nam chuẩn bị tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027.
Sự kiện quy tụ 21 nền kinh tế, trong đó có nhiều đối tác thương mại, đầu tư hàng đầu của Việt Nam. Các nền kinh tế APEC chiếm 77% kim ngạch thương mại, gần 81% đầu tư trực tiếp và hơn 85% lượng khách du lịch của Việt Nam. Trong 20 thành viên còn lại, 17 nền kinh tế là đối tác hiệp định thương mại tự do (FTA) của Việt Nam.
Theo Thứ trưởng Công Thương Lương Hoàng Thái, các cuộc gặp song phương và Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC tại Thâm Quyến là dịp để Việt Nam giới thiệu tiềm năng, cơ hội hợp tác trong lĩnh vực ưu tiên phát triển như công nghệ cao, sản xuất chip bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng tái tạo, hạ tầng logistics và kinh tế số.
"Những cuộc tiếp xúc cấp cao giúp tăng niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế với triển vọng nền kinh tế Việt Nam, từ đó thu hút thêm nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài chất lượng cao", Thứ trưởng nói.
Thâm Quyến cũng được biết tới là trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo hàng đầu của Trung Quốc và quốc tế. Vì vậy, theo Thứ trưởng, Việt Nam có thể tìm hiểu kinh nghiệm chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh và xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo.
Từ những quan sát tại Thâm Quyến và xu hướng phát triển của các nền kinh tế APEC, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, nhận định Việt Nam có cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Hạ tầng giao thông, logistics và vận tải đa phương thức cũng có triển vọng khi nhu cầu kết nối giữa các nền kinh tế trong khu vực gia tăng.
"Năng lượng sạch, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là những lĩnh vực Việt Nam có thể đón thêm dòng vốn từ các đối tác APEC", ông nói.

Ở khía cạnh khác, TS Lê Việt Quý, chuyên gia Viện Nghiên cứu và Phát triển Nguồn lực Việt (IRDM), kỳ vọng Việt Nam có thể tái định vị trong chuỗi cung ứng khu vực ở nhiều lĩnh vực như điện tử, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, logistics, kinh tế số và năng lượng xanh. Theo ông, lợi ích lớn nhất nằm ở khả năng tạo liên kết giữa vốn đầu tư nước ngoài với năng lực sản xuất trong nước, qua đó nâng năng suất và giá trị gia tăng của nền kinh tế.
Cùng với cơ hội trở thành nhà cung cấp, hợp tác APEC có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí đưa hàng qua biên giới. Theo TS Quý, các FTA giúp cắt giảm thuế quan và mở cửa thị trường về mặt pháp lý, nhưng doanh nghiệp vẫn đối mặt với chi phí tuân thủ, thủ tục, tiêu chuẩn và thông tin thị trường. APEC có thể bổ trợ bằng thúc đẩy hài hòa tiêu chuẩn, số hóa chứng từ, thuận lợi hóa hải quan và kết nối thương mại khu vực.
"Giá trị thực tế không nhất thiết là thêm một cam kết thương mại mới, mà là giảm chi phí để doanh nghiệp khai thác tốt hơn các FTA hiện có", ông Quý nói, đánh giá lợi ích này đặc biệt thiết thực với doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn hạn chế về nguồn lực và năng lực tiếp cận thị trường.
Ngoài ra, theo Giám đốc Economica Việt Nam, APEC tạo điều kiện để doanh nghiệp làm quen sớm với những nguyên tắc, chuẩn mực mới. Khác với các cam kết trong đàm phán FTA, nhiều nội dung hợp tác của APEC mang tính tự nguyện, chẳng hạn về kinh tế số, quản trị trí tuệ nhân tạo hay dữ liệu xuyên biên giới. Theo đó, việc tiếp cận sớm giúp doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị, thích ứng nếu những nội dung này sau đó được cụ thể hóa thành bắt buộc.
Sau sự kiện,theo Thứ trưởng Lương Hoàng Thái, Việt Nam cần chuyển hóa cơ hội thành kết quả cụ thể như mở rộng thị trường, thu hút công nghệ, nâng năng lực doanh nghiệp trong nước và gia tăng giá trị trong các chuỗi cung ứng. Qua đó, Việt Nam có thể củng cố vị thế trong nền kinh tế khu vực và toàn cầu, đồng thời tạo thêm động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững giai đoạn tới.
Bộ Công Thương sẽ làm việc với các tập đoàn và nhà đầu tư để xác định nhu cầu linh kiện, nguyên liệu và tiêu chuẩn nhà cung cấp. Từ đó, Bộ sẽ kết nối, hỗ trợ kỹ thuật để doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng. Nhà điều hành định hướng ưu tiên hợp tác công nghệ, đào tạo nhân lực và các dự án công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu, năng lượng sạch.
Với hàng xuất khẩu, công việc tiếp theo là kết nối với hệ thống phân phối và xử lý các vướng mắc tại thị trường nhập khẩu. Riêng Trung Quốc, theo ông Thái, Bộ Công Thương sẽ tiếp cận theo vùng, coi mỗi địa phương là một thị trường. Bộ dự kiến kết nối doanh nghiệp với nhà nhập khẩu, hệ thống bán lẻ và các nền tảng thương mại điện tử, đồng thời cập nhật yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đăng ký sản phẩm và phối hợp xử lý vướng mắc trong thông quan.
Ở cấp khu vực, Việt Nam cùng các thành viên đơn giản hóa thủ tục thương mại, hiện đại hóa hải quan và số hóa chứng từ. Việt Nam cũng tiếp tục ủng hộ củng cố hoạt động của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và thúc đẩy tiến trình hướng tới Khu vực Mậu dịch tự do châu Á - Thái Bình Dương (FTAAP). Trong khuôn khổ kết nối APEC giai đoạn 2026-2035, một ưu tiên là giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng khu vực.

Ở góc độ doanh nghiệp, khi gặp được bên mua, việc có giành được đơn hàng hay không còn phụ thuộc vào năng lực sản xuất. Theo TS Lê Duy Bình, doanh nghiệp Việt cần nỗ lực để trở thành nhà cung cấp cấp một, cấp hai cho các doanh nghiệp đầu chuỗi trong khu vực. Song các doanh nghiệp đầu chuỗi thường có đơn hàng lớn và yêu cầu khắt khe. Nhà cung cấp phải đáp ứng tiêu chuẩn về công nghệ, chất lượng sản phẩm, quản trị - sản xuất xanh, quy mô sản xuất, thời gian giao hàng.
Tuy nhiên, doanh nghiệp nội địa vẫn còn khoảng cách về công nghệ cốt lõi, quản trị chất lượng và khả năng tổ chức sản xuất ở quy mô lớn. Để đáp ứng được yêu cầu, họ cần nguồn vốn lớn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, làm chủ công nghệ cốt lõi hay mở rộng quy mô sản xuất. Bên cạnh đó, điểm nghẽn về thiếu nhân lực trình độ cao cũng cần giải quyết để doanh nghiệp trong nước có thể đáp ứng yêu cầu và liên kết chặt hơn với các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với vai trò chủ nhà APEC 2027, Việt Nam có thể chủ động đề xuất các chương trình hợp tác về công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển nhà cung cấp trong nước. Theo Thứ trưởng Lương Hoàng Thái, tại Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC (MRT), Bộ sẽ thúc đẩy thảo luận về thuận lợi hóa thương mại, liên kết kinh tế và củng cố chuỗi cung ứng. Đây cũng là dịp để Bộ làm việc với các đối tác chủ chốt về những rào cản doanh nghiệp Việt đang gặp.
Các hoạt động tại Việt Nam cũng tạo thêm cơ hội để nhà đầu tư và doanh nghiệp tìm hiểu nhau. Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC tại Phú Quốc và chuỗi sự kiện ở nhiều địa phương từ tháng 12/2026 đến tháng 11/2027 sẽ giúp nhà đầu tư trực tiếp khảo sát hạ tầng, khu công nghiệp và các dự án. Doanh nghiệp Việt có thể tiếp cận các tập đoàn lớn, tìm kiếm đối tác chiến lược, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và thúc đẩy hợp tác.
Để chuẩn bị cho vai trò chủ nhà, theo TS Lê Duy Bình, Việt Nam có thể tham khảo cách Trung Quốc gắn việc tổ chức APEC với quảng bá, xúc tiến hệ sinh thái công nghệ và doanh nghiệp. Họ giới thiệu nhiều công nghệ mới, cơ hội đầu tư và hình ảnh một nền kinh tế đang chuyển đổi bằng công nghệ số.
Bên cạnh quảng bá, chuyên gia cũng cho rằng ban tổ chức cần chú trọng cơ chế thực thi sau hội nghị để thúc đẩy đầu tư, hiện thực hóa những ý tưởng và kết quả hợp tác đã đạt được. Với APEC 2027, Việt Nam có thể tập trung vào phát triển doanh nghiệp nội địa và nâng năng lực tự cường của chuỗi cung ứng trong nước.
Ông Lê Việt Quý đề xuất Việt Nam xây dựng chương trình kết nối doanh nghiệp trong nước với nhà đầu tư từ các nền kinh tế APEC, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng năng lực công nghệ, đáp ứng yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Theo ông, hiệu quả của chương trình cần đo bằng vốn đầu tư thực hiện, số hợp đồng được triển khai, số doanh nghiệp Việt trở thành nhà cung cấp, mức tăng năng suất và giá trị gia tăng tạo ra.
"Thành công của APEC 2027 nên được đánh giá bằng những giá trị kinh tế còn lại sau khi hội nghị kết thúc", ông nói.
Một vấn đề khác là hiệu quả sử dụng hạ tầng sau sự kiện. TS Lê Duy Bình nhìn nhận Việt Nam đầu tư nguồn lực lớn cho sân bay, công trình hội nghị, khách sạn và các cơ sở hạ tầng tại Phú Quốc để phục vụ APEC. Vì vậy, nhà điều hành cần tính toán việc quản trị, vận hành và khai thác những công trình này sau hội nghị để mang lại hiệu quả lâu dài.
Nguồn tin: Theo Báo Hà Tĩnh:
Những tin mới hơn
Những tin cũ hơn