Nhiều nước khẩn cấp sơ tán công dân khỏi Nam Phi

Tại Pretoria, làn sóng biểu tình bạo lực và các hành vi thù địch nhằm vào người nhập cư tại Nam Phi đang buộc nhiều quốc gia châu Phi khẩn cấp triển khai các chiến dịch hồi hương công dân trong bối cảnh tình hình an ninh tiếp tục diễn biến phức tạp.

Ngày 3/7, Chính phủ Uganda thông báo đã hoàn tất đưa nhóm công dân đầu tiên gồm 273 người về nước an toàn. Chuyến bay thuê bao khởi hành từ sân bay quốc tế O.R. Tambo ở Johannesburg đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Entebbe vào sáng cùng ngày. Bộ Ngoại giao Uganda cho biết chiến dịch được triển khai theo chỉ thị khẩn của Tổng thống Yoweri Museveni nhằm bảo đảm an toàn và phúc lợi cho công dân. Theo Đại sứ Uganda tại Nam Phi Paul Amoru, nước này đang gấp rút thu xếp thêm các chuyến bay tiếp theo để đưa gần 150 người còn lại về nước ngay trong ngày.

Kenya cũng đã bắt đầu chiến dịch sơ tán công dân. Phó Tổng thống kiêm Ngoại trưởng Musalia Mudavadi cho biết đợt đầu tiên đã hỗ trợ đưa 151 người rời Nam Phi an toàn, trong khi còn khoảng 240 người khác đã đăng ký được hỗ trợ khẩn cấp rời Nam Phi. Trong thời gian chờ hồi hương, những người này được cơ quan đại diện ngoại giao Kenya tại Nam Phi bố trí nơi ở tạm, cung cấp thực phẩm và nhu yếu phẩm. Phó Tổng thống Kenya Mudavadi kêu gọi Nam Phi phối hợp chặt chẽ với các nước trong quá trình sơ tán công dân, đồng thời bảo đảm an toàn cho khoảng 27.000 công dân Kenya đang sinh sống và làm việc tại Nam Phi.

Cùng với các chiến dịch bảo hộ công dân, căng thẳng ngoại giao cũng bắt đầu nảy sinh liên quan đến thông tin thương vong. Trước tuyên bố của Bộ Ngoại giao Ghana cho rằng đã có 2 công dân nước này thiệt mạng trong làn sóng bạo lực chống người nhập cư ngày 30/6 ở Nam Phi, Cơ quan Cảnh sát Nam Phi (SAPS) tại tỉnh Western Cape đã lên tiếng bác bỏ.

Theo phía Nam Phi, một trong hai nạn nhân mà Ghana nêu tên là Kwabena Boagen (35 tuổi), bị bắn chết tại bến xe Nyanga ở Cape Town. Tuy nhiên, kết quả điều tra ban đầu cho thấy đây là một vụ giết người liên quan đến hoạt động tống tiền của các băng nhóm địa phương, xảy ra trước khi các cuộc biểu tình bùng phát và không liên quan đến bạo lực bài ngoại. SAPS cũng cho biết chưa tìm thấy hồ sơ xác nhận vụ sát hại công dân Ghana thứ hai là Bashiru Isak tại khu vực Khayelitsha như thông tin phía Ghana nêu, đồng thời đề nghị cơ quan chức năng Ghana cung cấp thêm bằng chứng để phục vụ điều tra.

Làn sóng bài ngoại tại Nam Phi bùng phát mạnh sau khi một số nhóm xã hội dân sự đưa ra “tối hậu thư” yêu cầu toàn bộ người nước ngoài không có giấy tờ hợp lệ phải rời khỏi nước này trước ngày 30/6. Dù Tổng thống Cyril Ramaphosa đã công khai chỉ trích chủ nghĩa bài ngoại và phản đối các hành động tự ý thực thi pháp luật, nhưng tình hình tại nhiều khu vực vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Diễn biến mới nhất cho thấy các cộng đồng người nhập cư tại Nam Phi đang đứng trước rủi ro an ninh ngày càng lớn, buộc nhiều chính phủ châu Phi phải hành động khẩn cấp để bảo vệ công dân.