Xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng ADN: Đã xác định danh tính 10 trường hợp

(Baohatinh.vn) - Tính đến nay, Trung tâm Giám định ADN thuộc Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã tiếp nhận, lưu trữ 37.610 mẫu hài cốt liệt sĩ từ 8 tỉnh, thành phố; xác định đủ căn cứ khoa học và pháp lý để công bố danh tính 10 trường hợp.

Theo báo cáo của Viện Sinh học, Trung tâm Giám định ADN đang làm chủ hai nhóm công nghệ gồm công nghệ ADN ty thể truyền thống và công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới kết hợp phân tích đa hình đơn nucleotide (NGS-SNP).

Công nghệ NGS-SNP có khả năng khai thác thông tin di truyền từ những mẫu xương bị phân hủy nghiêm trọng sau nhiều năm nằm dưới lòng đất. Viện Sinh học đã nghiên cứu, tối ưu hai quy trình tách chiết ADN chuyên biệt cho mẫu xương phân hủy nặng, nâng hiệu suất thu hồi ADN nhân lên tới 80%; đồng thời xây dựng hệ thống phân tích dữ liệu, thuật toán đối khớp quan hệ huyết thống theo cả dòng cha và mẹ ở khoảng cách tới 4 thế hệ.

Tính đến nay, Trung tâm Giám định ADN đã tiếp nhận, lưu trữ 37.610 mẫu hài cốt liệt sĩ từ 8 tỉnh, thành phố theo phân công của Ban Chỉ đạo quốc gia 515. Trong đó, các địa phương có số mẫu lớn: Tây Ninh có 15.674 mẫu, Thành phố Hồ Chí Minh 7.113 mẫu, Đồng Nai 4.618 mẫu, Huế 3.918 mẫu và Đồng Tháp 3.216 mẫu.

Riêng các đợt tiếp nhận gần đây, Trung tâm nhận thêm 7.113 mẫu từ Thành phố Hồ Chí Minh và 4.618 mẫu từ tỉnh Đồng Nai; đồng thời tiếp tục phối hợp thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ để phục vụ đối sánh với cơ sở dữ liệu ADN do Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an quản lý.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà Lĩnh (Cao Bằng), công nghệ NGS-SNP được triển khai thử nghiệm với 58 mẫu hài cốt, trong đó 54 mẫu đạt dữ liệu chuẩn để đối sánh, đạt 93%. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Giồng Riềng (An Giang), Trung tâm khai quật 965 phần mộ, thu được mẫu sinh phẩm đủ điều kiện phân tích từ 535 mộ.

Từ đầu năm đến nay, bằng việc kết hợp công nghệ ADN ty thể và công nghệ NGS-SNP có độ phân giải cao, Trung tâm đã xác định đủ căn cứ khoa học và pháp lý để công bố danh tính 10 trường hợp hài cốt liệt sĩ, đồng thời tổ chức trao kết quả cho các gia đình thân nhân.

Tại Viện Pháp y Quân đội, trong giai đoạn 2013-2025, đơn vị đã tiếp nhận gần 5.000 mẫu hài cốt liệt sĩ, giám định gần 2.000 mẫu; giám định hơn 1.800 mẫu thân nhân và xác định danh tính 558 liệt sĩ.

Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, tính đến ngày 11/9/2026, Viện đã tiếp nhận 35.776 mẫu hài cốt liệt sĩ của 16/17 tỉnh, thành phố; gắn mã QR cho hơn 30.000 mẫu; xử lý, đánh giá, phân loại chất lượng gần 9.000 mẫu để đưa vào lưu trữ lâu dài.

Từ ngày 15/3 đến 11/9, Viện Pháp y Quân đội đã tách chiết 243 mẫu hài cốt liệt sĩ, thu được 48 trình tự ADN ty thể, thực hiện đối sánh, xác định danh tính và tổ chức trao kết quả giám định ADN cho thân nhân 2 liệt sĩ.

Cơ sở vật chất được cải tạo, nâng cấp, bổ sung trang thiết bị và tối ưu hóa quy trình, nâng công suất dây chuyền xét nghiệm ADN từ 400 lên 800 mẫu/năm. Nhà K4/Kho 708 đã hoàn thành, đưa vào sử dụng cuối tháng 7/2026, có quy mô khoảng 110.000 mẫu; nhà K3/Kho 708 đang thi công, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/4/2027, với quy mô lưu trữ khoảng 300.000 mẫu.

Thời gian tới, các đơn vị tiếp tục hoàn thiện cơ sở hạ tầng hệ thống phòng xét nghiệm ADN, chuẩn hóa quy trình từ tiếp nhận, mã hóa, bảo quản, xử lý mẫu, xét nghiệm, phân tích, đối sánh đến trả và lưu trữ kết quả; xây dựng phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu ADN hài cốt liệt sĩ, bảo đảm kết nối, liên thông và đối sánh dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.

Cùng với đó, công tác đào tạo, bổ sung nhân lực và hoàn thiện hệ thống dữ liệu ADN hài cốt liệt sĩ, dữ liệu thân nhân và dữ liệu dân cư được tiếp tục triển khai, nhằm nâng cao hiệu quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.