Sức sống di sản từ Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Những đêm diễn khán giả “kín” khán phòng, sự thăng hoa của nghệ nhân, diễn viên Hà Tĩnh trong những tiết mục được dàn dựng công phu, tất cả làm nên một Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026 đầy cảm xúc và lan tỏa di sản quê hương.

Diễn ra từ ngày 5 - 8/8, Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026 quy tụ 27 CLB đến từ 27 xã, phường trên toàn tỉnh, với 700 nghệ nhân, diễn viên đủ mọi thành phần lứa tuổi. Trong 3 đêm thi, các đoàn đã trình diễn 27 tiết mục trong giới hạn tối đa 10 phút/1 tiết mục, với đa dạng hình thức, từ không gian diễn xướng đến các hoạt cảnh, tổ khúc dân ca.

Hầu hết các phần thi đều được dàn dựng chỉn chu từ phần hát đến trình diễn phụ họa, các tiết mục có sự tham gia của đông đảo diễn viên, đội ít nhất khoảng 10 người, nhiều có tới gần 50 người. Nhiều tiết mục trong khuôn khổ liên hoan tạo hiệu ứng cảm xúc mạnh tới ban giám khảo và đông đảo công chúng như: Lời Bác - lời của nước non (xã Tùng Lộc), Đêm trăng trục lúa (xã Thạch Lạc), Dạy vợ từ thuở mới đưa vợ về (xã Tiên Điền), Nghiệp nghề câu Ví nên duyên (xã Nghi Xuân), Ngược ngàn (xã Sơn Tây)…

Điểm chung trong nhiều tiết mục xuất sắc của liên hoan là các CLB đã có sự đầu tư từ dàn dựng bối cảnh, đạo cụ cho không gian diễn xướng, tổ chức biên đạo sáng tạo, nhất là chọn nghệ nhân, diễn viên có khả năng hát tốt, trình diễn hấp dẫn. Đặc biệt, các đội thi cũng đã ứng dụng hiệu quả công nghệ số vào các tiết mục qua việc sử dụng màn hình LED tạo chiều sâu không gian minh họa cho các lớp diễn. Qua đó, không chỉ tôn vinh vẻ đẹp của dân ca ví, giặm mà còn truyền tải nhiều thông điệp ý nghĩa ca ngợi Đảng, Bác Hồ, tình yêu quê hương đất nước và khát vọng phát triển hôm nay.

Cùng với sự chuẩn bị chu đáo của ban tổ chức trong việc tạo điều kiện tốt nhất cho các chương trình tham dự, liên hoan lần này còn ghi nhận sự nỗ lực của các địa phương. Khác với lo ngại ban đầu khi đây là lần đầu liên hoan được tổ chức sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, việc sắp xếp địa giới, đơn vị hành chính lớn hơn, các CLB có sự thay đổi về lực lượng ảnh hưởng đến phong trào ví, giặm tại các địa phương. Tuy nhiên, ngược lại, các xã, phường vẫn huy động được lực lượng và dành sự quan tâm đầu tư tiết mục để mang lên sân khấu.

Ông Trần Minh Đức – Phó phòng Dịch vụ tổng hợp UBND xã Tiên Điền cho biết: “Xác định liên hoan là dịp để quảng bá, lan tỏa và nâng cao ý thức của người dân trong việc giữ gìn và phát huy dân ca ví, giặm nên ngay khi có kế hoạch của tỉnh, hướng dẫn của Sở VH-TT&DL, chúng tôi đã nhanh chóng thành lập đội, lựa chọn kỹ tiết mục và tổ chức tập luyện kỹ càng. Không chỉ dự liên hoan, đây cũng sẽ là tiết mục chúng tôi đưa lên sân khấu biểu diễn tại các chương trình dân ca phục vụ khách du lịch tại biển Xuân Thành trong thời gian tới”.

Với sự đầu tư công phu và sự lan tỏa qua công tác quảng bá, Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026 đã thu hút hàng ngàn khán giả đến xem trực tiếp và qua màn hình livestream trên các nền tảng của ban tổ chức. Riêng tại khán phòng Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Xúc tiến du lịch tỉnh, các đêm diễn luôn đông kín khán giả đến xem. Có mặt ở cả 3 buổi thi, bà Lê Thị Xuân (phường Thành Sen) bày tỏ: “Tôi định chỉ đi xem buổi đầu tiên vì có CLB của phường tham gia nhưng càng xem càng không muốn bỏ lỡ tiết mục nào. Đội nào diễn cũng hay, nhiều tiết mục diễn xướng dựng lại khung cảnh, lời hát đối đáp cổ khiến tôi xúc động nhớ đến ông bà ta ngày xưa”.

Không chỉ khán giả ở những khu vực gần trung tâm tỉnh, nhiều khán giả ở các địa phương cách 40 - 50km và dù xã mình không tham dự vẫn đến để được nghe câu hò, điệu ví. Ông Trần Văn Đệ (xã Đan Hải) còn đưa cháu ngoại là Nguyễn Trần Quốc Tú (SN 2015) ở Phú Thọ vừa về thăm quê đến liên hoan. “Hiếm có dịp tỉnh tổ chức một sân khấu liên hoan dân ca lớn như thế này nên tranh thủ đang nghỉ hè, tôi đưa cháu vào xem để cháu hiểu hơn về nét văn hóa đặc sắc quê ngoại Hà Tĩnh” - ông Đệ hào hứng bày tỏ.

Sức hút của liên hoan còn đến từ tâm huyết, nỗ lực của những người đứng trên sân khấu. Trong 3 đêm diễn, phía sau mỗi tiết mục là những câu chuyện đẹp về tình yêu di sản, có người ở tuổi 70 lần đầu được cất tiếng hát trên sân khấu lớn; người vượt qua những khó khăn riêng để tìm đến ví, giặm như một điểm tựa tinh thần; những cặp bố con, vợ chồng cùng đứng chung sân khấu; những em nhỏ mới 6-7 tuổi đã tự tin cất lên câu hò, điệu ví. Những câu chuyện ấy cho thấy, di sản không chỉ được trình diễn mà đang được sống, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Bên cạnh những thành công, theo Ban Tổ chức Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026, liên hoan lần này vẫn còn có một số hạn chế từ nhiều yếu tố chủ quan và khách quan như: một số đội lựa chọn tiết mục chưa có điểm nhấn, còn có tình trạng nhạc nền có giọng bè thu sẵn, sử dụng lời mới chưa trau chuốt và giàu tính nghệ thuật… Đó là những điều các CLB cần rút kinh nghiệm để làm tốt hơn trong những kỳ liên hoan sau.

Sau 4 ngày diễn ra sôi nổi với 3 đêm thi chính thức, Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026 khép lại, ban tổ chức đã trao 31 giải thưởng (trong đó có 12 giải tập thể) gồm: 3 giải nhì (không có giải nhất), 3 giải ba và 6 giải khuyến khích; 15 tiết mục xuất sắc; 4 giải cá nhân cho diễn viên nghệ nhân cao tuổi nhất, nhỏ tuổi nhất và giọng hát dân ca triển vọng.

Ông Trần Xuân Lương - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL, Trưởng ban Tổ chức Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026 khẳng định: “Điều đọng lại sau liên hoan không chỉ là những giải thưởng, mà quan trọng hơn là tình yêu, niềm tự hào về dân ca ví, giặm tiếp tục được khơi dậy trong cộng đồng. Chúng tôi mong rằng, những câu ví, điệu giặm từ sân khấu liên hoan này sẽ tiếp tục trở về với mỗi làng quê, ngân vang trong đời sống và được trao truyền cho các thế hệ. Đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất, tạo nên dư âm và sức sống lâu dài của liên hoan, góp phần gìn giữ, lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại”.