Iran nêu điều kiện để tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz

Iran tuyên bố sẽ cho phép tàu thuyền các quốc gia Arab hoặc châu Âu đi qua Eo biển Hormuz nếu họ trục xuất đại sứ Mỹ, Israel.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 9/3 tuyên bố các nước Arab và châu Âu sẽ có "đầy đủ quyền và tự do" đi qua Eo biển Hormuz nếu họ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Israel và Mỹ, đồng thời trục xuất đại sứ của hai quốc gia "đang tấn công Iran".

Chưa có quốc gia nào lên tiếng về điều kiện này. Nhiều nước châu Âu và Arab là đồng minh thân cận của Mỹ.

Thông báo được đưa ra giữa lúc xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu kết thúc. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi cho biết Tehran chỉ có một điều kiện duy nhất để ngừng hành động thù địch là Washington và Tel Aviv "không gây hấn thêm nữa". Theo ông, Nga, Trung Quốc và Pháp đã liên hệ với Iran để giúp hạ nhiệt căng thẳng, khuyến khích giảm leo thang xung đột.

Hàng trăm tàu đang neo chờ ở hai đầu Eo biển Hormuz do xung đột. Các doanh nghiệp dầu mỏ và vận tải biển cũng theo dõi sát sao mọi dấu hiệu cho thấy hoạt động qua lại có thể sớm khôi phục.

Gần 20% nguồn cung dầu mỏ của thế giới đi qua tuyến hàng hải chỉ rộng khoảng 34 km, khiến nơi đây trở thành "nút thắt cổ chai" cực kỳ quan trọng nhưng cũng đầy rủi ro đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đã đẩy giá dầu tăng cao vì hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz gần như bị tê liệt và sản lượng dầu ở Trung Đông giảm sút.

Tướng Ibrahim Jabbari, cố vấn của tư lệnh IRGC, hôm 3/3 tuyên bố lực lượng này đã đóng cửa Eo biển Hormuz và sẽ tấn công mọi tàu cố đi qua. Hai ngày sau, một phó chỉ huy IRGC cho hay eo biển không bị phong tỏa và các tàu tuân thủ quy định quốc tế vẫn tiếp tục hành trình bình thường.

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani cho biết an ninh ở Eo biển Hormuz khó có thể được đảm bảo chừng nào xung đột do Mỹ và Israel châm ngòi vẫn tiếp diễn.

Giới chuyên gia nhận định IRGC đã hứng chịu nhiều tổn thất kể từ khi xung đột bùng phát, nhưng vẫn duy trì được năng lực tập kích và đóng cửa Eo biển Hormuz, trong khi Mỹ hiện không có đủ nguồn lực tại khu vực để triển khai chiến dịch hộ tống quy mô lớn như Tổng thống Donald Trump mong muốn.