Hà Tĩnh trưng bày chuyên đề về danh nhân, di sản và tiếp nhận bộ tranh Kiều pháp lam độc bản

(Baohatinh.vn) - Trưng bày chuyên đề “Hà Tĩnh - danh nhân, di sản được UNESCO ghi danh” và lễ tiếp nhận bộ tranh Kiều pháp lam độc bản là hoạt động có ý nghĩa trong công tác bảo tồn, giới thiệu và phát huy giá trị di sản văn hóa địa phương.

Sáng 14/11, Sở VH-TT&DL tổ chức khai mạc Trưng bày chuyên đề “Hà Tĩnh - danh nhân, di sản được UNESCO ghi danh” và lễ tiếp nhận bộ tranh Kiều pháp lam độc bản.

Tham dự chương trình có đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, đồng chí Nguyễn Thị Nguyệt - Phó Chủ tịch UBND tỉnh và lãnh đạo các sở, ngành cấp tỉnh.

Hà Tĩnh là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng, nơi hun đúc nhiều giá trị di sản đặc sắc qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Vị thế văn hóa của quê hương núi Hồng - sông La đã vượt ra khỏi biên giới quốc gia để tỏa sáng trong kho tàng di sản chung của nhân loại với 2 danh nhân văn hóa và 5 di sản được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh, ghi danh.

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), thực hiện nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với sự phát triển bền vững của tỉnh, Sở VH-TT&DL đã chỉ đạo Bảo tàng Hà Tĩnh nghiên cứu, sưu tầm và tuyển chọn hơn 150 bức ảnh tư liệu tiêu biểu để giới thiệu tại không gian trưng bày chuyên đề “Hà Tĩnh - danh nhân, di sản được UNESCO ghi danh”.

Đây là dịp để công chúng tìm hiểu sâu hơn về các danh nhân, di sản văn hóa gắn với Hà Tĩnh; góp phần bồi đắp niềm tự hào, ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đồng thời, quảng bá hình ảnh văn hóa, du lịch Hà Tĩnh tới đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Dịp này, thông qua sự kết nối của nhà báo Lê Thanh Phong và Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, tỉnh Hà Tĩnh đã tiếp nhận bộ tranh Kiều pháp lam độc bản do ông Nguyễn Chí Cư (TP Hồ Chí Minh) làm chủ sở hữu. Đây là tác phẩm nghệ thuật gồm 20 bức tranh được tác giả Thạc sĩ, họa sĩ Đỗ Hữu Triết chế tác bằng kỹ thuật pháp lam cung đình Huế tinh xảo.

20 bức tranh được lấy từ nguyên gốc là tranh minh họa Truyện Kiều của họa sĩ Mạnh Hưng vẽ trong sách "Truyện Thúy Kiều", do nhà in Ngô Tử Hạ (Hà Nội) ấn hành năm 1925.

Mỗi bức tranh có 1 câu thơ của Truyện Kiều, được các họa sĩ pháp lam giữ nguyên đường nét và bố cục của tranh gốc nhưng sáng tạo thêm màu sắc bằng kỹ thuật pháp lam.

Màu sắc của bộ Kiều pháp lam không bó hẹp trong khuôn khổ trang trí mà còn đạt đến sự phối màu hòa quyện của hội họa. Đặc biệt, bộ tranh này là tác phẩm độc bản duy nhất vẽ Kiều bằng pháp lam ở Việt Nam hiện nay.

Phát biểu tại chương trình, nhà báo Lê Thanh Phong (đại diện cho ông Nguyễn Chí Cư - chủ sở hữu bộ tranh) mong muốn, bộ tranh Kiều pháp lam độc bản không chỉ bổ sung nguồn hiện vật độc bản, có giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật cao vào kho tàng di sản văn hóa Hà Tĩnh, mà còn là nhịp cầu giao lưu văn hóa sâu sắc giữa hai vùng đất di sản Hà Tĩnh và Cố đô Huế.

Gửi lời cảm ơn chủ sở hữu và tác giả bộ tranh Kiều pháp lam độc bản, đồng chí Nguyễn Thị Nguyệt - Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, hoạt động này không chỉ là món quà văn hóa ý nghĩa mà còn thể hiện tình cảm, sự trân trọng và trách nhiệm đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa địa phương.

Đề nghị Sở VH-TT&DL, Bảo tàng Hà Tĩnh và các đơn vị liên quan thực hiện tốt công tác tiếp nhận, lập hồ sơ khoa học, quản lý và bảo quản bộ tranh theo đúng quy định, bảo đảm an toàn, gìn giữ nguyên vẹn giá trị nghệ thuật, lịch sử và văn hóa của tác phẩm. Chú trọng đổi mới nội dung, hình thức trưng bày và giới thiệu, ứng dụng công nghệ số, tạo điều kiện để công chúng, nhất là thế hệ trẻ tiếp cận, hiểu sâu hơn về giá trị của Truyện Kiều và nghệ thuật pháp lam.

Gắn công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch văn hóa. Tăng cường kết nối không gian trưng bày tại Bảo tàng Hà Tĩnh và Khu di tích Nguyễn Du, di sản văn hóa Trường Lưu, từng bước hình thành các sản phẩm, hành trình trải nghiệm văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh và con người Hà Tĩnh.

Pháp lam là tên gọi của sản phẩm mỹ thuật có cốt bằng đồng, bên ngoài phủ nhiều lớp men, với những hình ảnh và màu sắc trang trí rồi đem nung ở nhiệt độ cao mà tạo thành. Do cách thức chế tác đặc biệt đó nên pháp lam không chỉ đẹp về mặt hình thức mà còn có độ bền cao, có khả năng chống chịu trước sức va đập hoặc sự ăn mòn của môi trường.

Vào thời Nguyễn, các nghệ nhân Việt đã tiếp thu kỹ thuật làm pháp lam từ Trung Quốc và biến hóa thành kỹ thuật pháp lam Huế. Nghệ thuật pháp lam Huế phát triển mạnh dưới triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. Đến thời vua Đồng Khánh thì sa sút dần rồi mất hẳn. Đến những năm đầu thập niên 2000, một số nhóm nghiên cứu đã nỗ lực khôi phục kỹ thuật chế tác pháp lam Huế nhằm phục vụ cho cuộc trùng tu di tích và hồi sinh một ngành nghệ thuật độc đáo của Huế đã bị thất truyền. Trong số đó, công trình nghiên cứu của thạc sĩ Đỗ Hữu Triết và các cộng sự đã đạt kết quả rất ấn tượng.

Không chỉ hồi sinh kỹ thuật pháp lam Huế, Thạc sĩ, họa sĩ Đỗ Hữu Triết và cộng sự còn dựa trên nền tảng của dòng họa pháp lam để nâng kỹ thuật pháp lam thành nghệ thuật tạo hình, nhằm sáng tạo nên những tác phẩm mỹ thuật. Và bộ tranh Kiều vẽ bằng pháp lam chính là một trong những tác phẩm kỳ công của họ.