Đề nghị nghiên cứu tách riêng thi tốt nghiệp THPT và thi đại học

Sau nhiều sai phạm được phát hiện trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, đặc biệt vụ điểm toán cao bất thường ở Tuyên Quang, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị nghiên cứu tách riêng kỳ thi tốt nghiệp và đại học.

Vấn đề này được đề cập trong phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 14/7, khi cho ý kiến về báo cáo công tác dân nguyện tháng 6. Cho biết cử tri và Nhân dân quan tâm vụ việc bất thường về kết quả môn toán tại kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 ở Tuyên Quang, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát kiến nghị điều tra, làm rõ vụ việc này.

Báo cáo thêm một số vấn đề liên quan kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết với những sai phạm được phát hiện vừa qua, đây là việc “rất nghiêm trọng”.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT, theo ông Vinh, là kỳ thi tối quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến xã hội. Ông hoan nghênh tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, kiên quyết xử lý nghiêm, không chấp nhận “khoảng trống”, ai sai xử lý nghiêm người đó.

Về việc này, ông cho biết, Ủy ban đã có báo cáo cụ thể về tình hình kỳ thi và đánh giá những sự việc liên quan.

Ngoài việc xử lý nghiêm sai phạm, vi phạm, chấn chỉnh công tác quản lý về giáo dục hay tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội đưa ra 2 quan điểm cần nghiên cứu kỹ để có giải pháp.

Thứ nhất, việc tổ chức kỳ thi “2 trong 1” có thuận lợi là tiết kiệm công sức cho người dân, chi phí cho xã hội nhằm giảm gánh nặng, song cũng có bất cập về khía cạnh khác.

“Trong kỳ thi THPT có động lực đạt kết quả cao hơn để được tuyển vào các trường đại học. Và đây cũng là một trong những nguyên nhân dễ dẫn đến tiêu cực trong kỳ thi”, ông Vinh nói.

Ông đề nghị nghiên cứu tách ra 2 kỳ thi riêng. Theo đó, thi tốt nghiệp THPT nhằm đánh giá lại quá trình học phổ thông, chỉ kiểm tra kiến thức và phân loại học sinh, để từ phổ điểm đó đánh giá chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục. Còn chuyện tuyển sinh đại học nên là việc riêng, là việc của các cơ sở giáo dục đại học. Thực tế hiện nay một số trường đại học đã chuyển sang đánh giá theo năng lực và tự tuyển.

“Vì thế, nếu tách bạch ra thì kỳ thi tốt nghiệp THPT có lẽ sẽ ít có nguy cơ lặp lại những cái như bây giờ”, ông Vinh nêu quan điểm.

Thứ hai là việc tổ chức thi bằng phương thức trắc nghiệm. Theo ông Vinh, nếu thi tốt nghiệp THPT và đại học mà chỉ dùng trắc nghiệm thuần túy, nhất là với môn toán, thì cần đánh giá lại.

Ông phân tích hiện nay dạy cho học sinh không chỉ dạy kiến thức mà còn dạy phương thức trình bày để thể hiện tư duy mạch lạc. Nếu chỉ dùng phương thức trắc nghiệm thì chỉ tích vào phương án đúng.

Hơn nữa, thi trắc nghiệm dù mỗi học sinh một đề nhưng việc can thiệp vào đề thi dễ dàng hơn rất nhiều so với bài thi tự luận. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế, ông Vinh cho biết thường đề thi chỉ để 70% trắc nghiệm và 30% tự luận nhằm phát triển năng lực học sinh, giúp học sinh rèn luyện nhiều kỹ năng.

Dù nhiều vấn đề xảy ra trong các kỳ thi vừa qua, song ông Vinh khẳng định tinh thần của Đảng, Nhà nước là xử lý rất nghiêm minh với các sai phạm.

Với những vấn đề dư luận đặc biệt quan tâm như việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 liên quan đến phản ánh kết quả thi môn toán tại Tuyên Quang, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ đã rất quyết liệt chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh khách quan, toàn diện.

“Nếu phát hiện sai phạm phải xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm sự công bằng đối với thí sinh và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với ngành giáo dục”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh và cho hay Thủ tướng Lê Minh Hưng rất quan tâm đến vấn đề này.

Cho biết lãnh đạo Chính phủ cũng đã họp với địa phương để có rà soát, chỉ đạo, Phó Thủ tướng nói thêm trực tiếp Thủ tướng sẽ làm việc với UBND và lãnh đạo của tỉnh Tuyên Quang để tiếp tục có những hướng xử lý vừa nghiêm minh, vừa đảm bảo các quy định pháp luật.