Cơ chế mua bán sản lượng điện dư: "Rộng cửa" phát triển điện mặt trời ở Hà Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Theo quy định mới, chủ đầu tư được bán tối đa 50% sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Quy định này giúp người dân, doanh nghiệp Hà Tĩnh có thêm động lực đầu tư nguồn điện sạch.

Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số: 243/2026/NĐ-CP "Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số: 57/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn và Nghị định số: 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới".

Nghị định này nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Trong đó, điểm thay đổi quan trọng của nghị định là cho phép các chủ đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tự sản, tự tiêu được bán sản lượng điện dư thừa lên lưới quốc gia tối đa là 50% tổng công suất phát ra theo thỏa thuận giữa bên mua và bên bán (trước đây chủ đầu tư được bán sản lượng điện dư thừa tối đa là 20%). Đến cuối 2030, hai bên được thỏa thuận mua bán lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, vận hành an toàn hệ thống.

Theo các chuyên gia năng lượng, quy định mới giúp nâng cao hiệu quả đầu tư, rút ngắn thời gian hoàn vốn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tận dụng diện tích mái nhà xưởng, nhà kho và các công trình hiện hữu để đầu tư nguồn điện sạch. Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, ĐMTMN còn góp phần giảm áp lực cho lưới quốc gia, đặc biệt trong những đợt nắng nóng khi phụ tải tăng đột biến.

Hà Tĩnh là một trong những địa phương có tiềm năng phát triển điện mặt trời nhờ điều kiện bức xạ thuận lợi, nhu cầu sử dụng điện lớn và hệ thống hạ tầng điện được đầu tư đồng bộ.

Theo ông Trần Văn Nhường - Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công thương: UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 236/KH-UBND ngày 2/5/2026 về triển khai thực hiện tiết kiệm điện năm 2026 và phát triển ĐMTMN trên địa bàn tỉnh. Theo đó, phấn đấu đến năm 2030, tổng công suất ĐMTMN có đấu nối lưới điện quốc gia (loại hình có bán sản lượng điện dư lên lưới) đạt mục tiêu mức 313 MWp; 50% các tòa nhà công sở và 20% hộ gia đình trên địa bàn lắp đặt, sử dụng ĐMTMN tự sản, tự tiêu.

Đồng thời, phấn đấu đến hết năm 2026, 100% các doanh nghiệp tiêu thụ điện lớn tại Khu kinh tế Vũng Áng và các khu công nghiệp hoàn thành việc xây dựng phương án, lộ trình lắp đặt hệ thống ĐMTMN tự sản, tự tiêu hoặc hệ thống thu hồi nhiệt dư phát điện. Chủ đầu tư các hệ thống ĐMTMN có công suất từ 100kWp trở lên khuyến khích đạt tỷ lệ 100% tích hợp hệ thống lưu trữ điện năng (BESS) để đảm bảo ổn định nguồn cung tại chỗ và hỗ trợ cắt giảm phụ tải đỉnh cho lưới điện.

Tính đến ngày 30/6/2026, Hà Tĩnh có 791 khách hàng lắp đặt ĐMTMN với tổng công suất hơn 161,5 MWp. Trong đó, có 316 khách hàng lắp ĐMTMN tự sản, tự tiêu với tổng công suất 15,67 MWp. Việc ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để Hà Tĩnh mở rộng quy mô ĐMTMN trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Văn Thạch - đại diện Công ty CP Dược Hà Tĩnh cho biết: “Doanh nghiệp đang hoàn tất lắp đặt hệ thống ĐMTMN tự sản, tự tiêu tại nhà máy sản xuất thuộc Cụm công nghiệp Bắc Cẩm Xuyên. Việc chủ động nguồn điện giúp đơn vị giảm chi phí sản xuất và nâng cao tính ổn định trong vận hành. Đặc biệt, quy định mới cho phép bán tối đa 50% sản lượng điện dư sẽ nâng cao hiệu quả đầu tư và rút ngắn thời gian thu hồi vốn, tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư hệ thống ĐMTMN với quy mô phù hợp”.

Không chỉ doanh nghiệp, chính sách mới cũng tạo "sức hút" đối với các hộ gia đình. Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, nhiều hộ dân bắt đầu tính toán phương án đầu tư ĐMTMN tự sản, tự tiêu để vừa giảm chi phí tiền điện, vừa chủ động nguồn cung.

Anh Lê Văn Tuấn (trú phường Thành Sen) chia sẻ: “Trước đây, chúng tôi còn cân nhắc vì hiệu quả đầu tư ĐMTMN tự sản, tự tiêu chưa thực sự cao. Hiện nay, chính sách đã thông thoáng hơn, lượng điện dư được bán nhiều hơn nên gia đình dự kiến sẽ triển khai lắp đặt trong thời gian tới để vừa phục vụ sinh hoạt vừa tận dụng nguồn điện dư bán lên lưới".

Theo ông Lê Long Khánh - Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hà Tĩnh: Thời gian qua, công ty đã chủ động phối hợp tuyên truyền, khuyến khích khách hàng, nhất là những khách hàng tiêu thụ lượng điện năng lớn đầu tư lắp đặt hệ thống ĐMTMN tự sản, tự tiêu nhằm chủ động nguồn điện, tiết kiệm chi phí lâu dài và giảm áp lực cho lưới điện quốc gia.

Ông Lê Long Khánh cũng cho biết, công ty sẽ tiếp tục phối hợp hỗ trợ khách hàng có nhu cầu về quy trình đầu tư; đồng thời, tăng cường tư vấn phương án đấu nối, giải pháp kỹ thuật phù hợp với đặc điểm phụ tải, khả năng tiếp nhận của lưới điện, bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, ổn định. Ngành điện sẽ thực hiện ký kết hợp đồng mua bán điện đối với phần sản lượng điện dư phát lên lưới điện quốc gia theo quy định.