Bước vào thời kỳ El Nino, nguy cơ xuất hiện bão mạnh và phức tạp hơn

Dự báo, số lượng bão và áp thấp trên Biển Đông và ảnh hưởng đến Việt Nam trong năm 2026 có khả năng ở mức tương đương trung bình nhiều năm. Có khoảng 12-13 cơn bão trên Biển Đông, trong đó 6-7 cơn ảnh hưởng đến Việt Nam.

Gió mùa hè gây nắng nóng diện rộng từ tuần thứ 2 của tháng 5

Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển đã đưa ra dự báo khí hậu giai đoạn 3 tháng (từ nay đến tháng 6 năm 2025) trên cơ sở phân tích diễn biến khí hậu, mô hình thống kê của viện, bản tin dự báo của các trung tâm khí hậu lớn trên thế giới.

Theo đó, khả năng ENSO chuyển sang El Nino trong hè 2026 trên 60% và có thể kéo dài đến cuối năm. Về xu thế nhiệt độ, từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026, nhiệt độ có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Huế; xấp xỉ đến cao hơn trung bình nhiều năm tại duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ.

Dự báo thời điểm bắt đầu gió mùa mùa hè và cường độ hoạt động ở mức tương đương trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm gió mùa mùa hè bắt đầu vào khoảng tuần thứ 2 của tháng 5).

Những đợt nắng nóng đầu mùa trong thời gian vừa qua ở Bắc Bộ và Trung Bộ chủ yếu do tác động của áp thấp nóng phía Tây. Như vậy, về bản chất, các đợt nắng nóng có thể do các hệ thống hoàn lưu khí quyển khác nhau chi phối.

Từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026, nắng nóng sẽ xuất hiện trên diện rộng tại các khu vực Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ và cục bộ tại cao nguyên Trung Bộ. Cường độ nắng nóng có thể gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm.

Về xu thế mưa, trong 3 tháng từ tháng 4 đến tháng 6, tổng lượng mưa có khả năng xấp xỉ giá trị trung bình nhiều năm cùng thời kỳ trên hầu hết các khu vực cả nước. Mùa mưa trên khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có khả năng bắt đầu ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm tức vào khoảng cuối tháng 4 đến đầu tháng 5.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết một hiện tượng El Nino mới được dự báo sẽ hình thành từ giữa năm 2026, có khả năng tác động mạnh đến nhiệt độ toàn cầu và các hình thái mưa trên phạm vi rộng.

Theo bản cập nhật khí hậu theo mùa toàn cầu của WMO, khu vực Thái Bình Dương Xích đạo đang ghi nhận những thay đổi rõ rệt khi nhiệt độ bề mặt biển tăng nhanh, báo hiệu khả năng điều kiện El Nino quay trở lại trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026.

Dự báo trong ba tháng tới cho thấy nhiệt độ bề mặt đất trên toàn cầu sẽ phổ biến ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, đi kèm với sự biến động đáng kể về lượng mưa tại nhiều khu vực.

Sẽ có khoảng 6-7 cơn bão ảnh hưởng đến Việt Nam

TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Điều hành Trung tâm nghiên cứu khí tượng và khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển dự báo, khả năng ENSO chuyển sang El Nino trong hè 2026 trên 60% và có thể kéo dài đến cuối năm.

Dự báo, số lượng bão và áp thấp trên Biển Đông và ảnh hưởng đến Việt Nam trong năm 2026 có khả năng ở mức tương đương trung bình nhiều năm. Theo số liệu trung bình nhiều năm có khoảng 12-13 cơn bão trên Biển Đông, trong đó 6-7 cơn ảnh hưởng đến Việt Nam.

TS Trương Bá Kiên cho biết, trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông thường có xu hướng ít hơn so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc rủi ro bão giảm hoàn toàn. Dù số lượng bão ít hơn, vẫn có thể xuất hiện các cơn bão mạnh, bão tăng cường độ nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp, khó dự báo hơn dưới tác động tổng hợp của hoàn lưu quy mô lớn và điều kiện khí quyển đại dương khu vực. Vì vậy, không nên hiểu đơn giản rằng El Nino là "ít bão hơn nên ít rủi ro hơn", bởi rủi ro thiên tai thực tế còn phụ thuộc vào cường độ, quỹ đạo, thời gian tồn tại và khu vực đổ bộ của từng cơn bão.

Cần nhấn mạnh rằng El Nino không đồng nghĩa với việc mọi nơi đều sẽ khô hạn kéo dài, cũng không có nghĩa là sẽ không còn mưa lớn hay thời tiết cực đoan khác. Ngay trong các năm El Nino, miền Bắc vẫn có thể xuất hiện mưa dông mạnh, lốc, sét, mưa đá trong các thời kỳ chuyển mùa nếu điều kiện bất ổn định khí quyển thuận lợi. Tương tự, một số khu vực vẫn có thể có các đợt mưa lớn do tương tác giữa hoàn lưu nhiệt đới, gió mùa, nhiễu động nội mùa và các hình thế thời tiết khu vực.

Vì vậy, xét trên quan điểm khoa học khí hậu, El Nino nên được hiểu là yếu tố làm thay đổi nền xác suất khí hậu theo mùa, chứ không quyết định tuyệt đối từng hiện tượng thời tiết cụ thể.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tác động của El Nino hay La Nina cũng có xu hướng làm các cực đoan khí hậu ở Việt Nam trở nên nghiêm trọng hơn. Nói cách khác, ENSO là một dao động khí hậu tự nhiên, nhưng khi tác động trên một nền khí hậu đang nóng lên, các hiện tượng cực đoan như nắng nóng, mưa lớn, hạn hán, bão mạnh hay các rủi ro liên quan đến tài nguyên nước có thể biểu hiện với cường độ lớn hơn, phạm vi rộng hơn hoặc diễn biến bất thường hơn so với trước đây. Đây cũng là lý do cần nhìn nhận El Nino và La Nina không tách rời khỏi bối cảnh nóng lên toàn cầu hiện nay.